	Kordian \| inne lektury \| kontakt \| reklama \| studia

	• streszczenie • opracowanie • bohaterowie • życie i twórczość autora • test

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Kordian

Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego

Reklamy OnetKontekst

W prasie emigracyjnej po powstaniu listopadowym ukazały się pamiętnikarskie relacje o spisku koronacyjnym, który rzekomo został zawiązany w Warszawie i istniał od grudnia 1828 roku do maja 1829 roku. Dokumenty okazały się na tyle ciekawe, że Słowacki w oparciu o nie mógł wygenerować ideę swojego utworu oraz sprecyzować postawę głównego bohatera – Kordiana. Spisek – w sensie wydarzenia historycznego – był już wówczas przebrzmiałym epizodem, traktowanym przez pamiętnikarzy jedynie jako zarys genezy powstania listopadowego. Dlatego tematem przewodnim dzieła Słowackiego jest klęska powstania listopadowego, którą naród głęboko przeżywał. Niemniej autor sięga i do poprzedzającego je spisku.

W jednym z listów do matki poeta wspominał o fakcie tworzenia dramatu i zamierzał, zaraz po wydrukowaniu go, posłać kilka egzemplarzy rodzinie, lecz wahał się, ponieważ jak sam mówił „całe jest o chorobie kuzynki”. „Chorobą kuzynki” Słowacki określał powstanie listopadowe i jego klęskę. Obawiał się, by matka zamieszkująca w zaborze rosyjskim (Krzemieniec), otrzymując takie dzieło, nie została przez nie narażona na represje.

Formą analizy i oceny powstania listopadowego jest poniekąd odpowiednio skonstruowana biografia głównego bohatera. Uczestników spisku (podobnie jak Kordiana) cechował szczery zapał patriotycznego działania, antycarska i antymonarchistyczna postawa. Wierzyli oni, że kraj może się odrodzić w wyniku jednorazowego, wielkiego czynu, na przykład powstania lub poprzez zabójstwo cara. Ów czyn miał zostać dokonany przez wąską grupę spiskowców, którzy sami z siebie mieli złożyć ofiarę. Wierzyli w czystość i wielkość tej ofiary. Nie żądali władzy dla siebie, pragnęli oddać ją w ręce doświadczonych polityków.

Metaforą tej ofiary jest w Kordianie motyw Winkelrieda – bohatera Szwajcarów, męczennika za wolność. Jego postać stała się symbolem haseł wolnościowo – rewolucyjnych, które miały pochwycić inne ludy Europy. Słowacki nie wierzył ani w taką ofiarę, ani w taką koncepcję walki – Kordian ponosi klęskę, nie udaje mu się zabić cara. Jego poświecenie okazuje się bezsensowne.

Reklamy OnetKontekst

Ponadto uczestników powstania wiązała wiara w stary, rycerski kodeks moralny. Ów kodeks w sytuacji ruchów rewolucyjnych okazałby się bezwartościowy. Dlatego u Słowackiego rozterki natury etycznej spiskowców uniemożliwiają planowany zamach:

„Patrz car zabity – we krwi – zabita rodzina –
Bo to następstwo zbrodni... lecz nas Bóg ukarze!
(z argumentów Prezesa)

Historycznym spiskowcom brakowało akceptacji ze strony określonych grup społecznych. Spisek ograniczał się do wąskiego kręgu wojskowych. Owo poczucie izolacji społecznej zadecydowało o charakterze politycznego programu konfederatów (spiskowców). Ilustruje to scena „Śpiewu Nieznajomego”, który głosi tego typu manifest walki:

„Pijcie wino! idźcie spać!
My weźmiemy win puchary,
By je w śklanny sztylet zlać.”

Słowacki akcentuje w tytułowym bohaterze takie cechy jak: osamotnienie w działaniu, niedojrzałość moralną i polityczną, brak faktycznej oceny rzeczywistości polityczno – społecznej, brak świadomości skutków zabójstwa władcy (rozwiązanie tylko spraw dynastycznych, nie narodowych), poetycko – „marzycielską” psychikę, brak umiejętności żołnierskich – są to skryte przyczyny upadku powstania listopadowego.
(wg S. Makowski, Kordian Juliusza Słowackiego, Warszawa 1976)

Powodów klęski doszukuje się autor nie tylko w niedojrzałości politycznej i społecznej do ogólnonarodowego zrywu niepodległościowego, ale winą obciąża przede wszystkim ówczesnych przywódców narodu.

W Przygotowaniu, które odbywa się ostatniej nocy 1799 roku w Górach Karpackich, czarci wydobywają z piekielnych oparów „głównych aktorów” wydarzeń powstańczych. Są to kolejno – Chłopicki, Czartoryski, Skrzynecki, Lelewel, Krukowiecki. Już sam fakt, że przywódców „tworzą” diabelskie moce wskazuje na pejoratywną charakterystykę tych osób. Postaci kreowane w Przygotowaniu , w początkach XIX wieku brały czynny udział w życiu publicznym, były popularne. Słowacki przedstawia je poprzez sugestywne podkreślenie cech fizycznych, umysłowych, moralnych i duchowych. Są to portrety wodzów i polityków. Szkicując je, twórca opierał się na wiadomościach dotyczących ich poglądów i uczynków.

strona: 1 2 3 4

Kim chcesz zostać?

Szybki test:

Słowa: „Stary – jakby ojciec dzieci, Nie do boju, nie do trudu;” traktują o:
a) Skrzyneckim
b) Lelewelu
c) Chłopickim
d) Niemcewiczu
Rozwiązanie

Za mało wartościową działalność poetycką gani Słowacki:
a) Skrzyneckiego
b) Niemcewicza
c) Lelewela
d) Czartoryskiego
Rozwiązanie

Projekt konstytucji dla utworzonego na Kongresie Wiedeńskim Królestwa Polskiego opracował:
a) Lelewel
b) Chłopicki
c) Krukowiecki
d) Czartoryski
Rozwiązanie

Więcej pytań
Zobacz inne artykuły:

Streszczenia Opracowanie

• „Kordian” – streszczenie szczegółowe
• Streszczenie „Kordiana” w pigułce
• Geneza „Kordiana”
• Czas i miejsca akcji w „Kordianie”
• Znaczenie tytułu - „Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny.”
• Znaczenie motta „Kordiana”
• Losy Kordiana
• Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego
• Obraz polskiego społeczeństwa w „Kordianie” Słowackiego (sąd nad Polakami)
• „Kordian” - historia dojrzewania głównego bohatera
• Juliusz Słowacki życiorys
• Kompozycja i struktura „Kordiana”
• „Kordian” jako dramat romantyczny
• Spór Słowackiego i Mickiewiczem o rolę poezji
• Mesjanizm a winkelriedyzm – spór wieszczów o losy narodu polskiego
• Konflikt wartości w „Kordianie” Słowackiego
• Artyzm „Kordiana” - stylistyka i język
• Motywy literackie w „Kordianie” Słowackiego
• Motyw spisku w „Kordianie” Słowackiego
• O roli poety i poezji w „Kordianie”
• Obraz narodów europejskich w „Kordianie”
• Nawiązania historyczne „Kordiana” - powstanie listopadowe i jego słynne bitwy
• Plan wydarzeń „Kordiana”
• Książę Konstanty i jego stosunek do Polaków
• Skok Kordiana w aspekcie historycznym
• „Kordian” na deskach teatrów – najciekawsze inscenizacje i opinie o nich
• Krytyka literacka o „Kordianie”
• Twórczość Słowackiego - kalendarium
• Najważniejsze cytaty z „Kordiana” Słowackiego
• Bibliografia

Bohaterowie
• Charakterystyka Kordiana - kliniczny przypadek romantyka
• „Kordian” charakterystyka pozostałych bohaterów

Tagi: