Kordian | inne lektury | kontakt | reklama | studia
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Kordian

Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

W prasie emigracyjnej po powstaniu listopadowym ukazały się pamiętnikarskie relacje o spisku koronacyjnym, który rzekomo został zawiązany w Warszawie i istniał od grudnia 1828 roku do maja 1829 roku. Dokumenty okazały się na tyle ciekawe, że Słowacki w oparciu o nie mógł wygenerować ideę swojego utworu oraz sprecyzować postawę głównego bohatera – Kordiana. Spisek – w sensie wydarzenia historycznego – był już wówczas przebrzmiałym epizodem, traktowanym przez pamiętnikarzy jedynie jako zarys genezy powstania listopadowego. Dlatego tematem przewodnim dzieła Słowackiego jest klęska powstania listopadowego, którą naród głęboko przeżywał. Niemniej autor sięga i do poprzedzającego je spisku.

W jednym z listów do matki poeta wspominał o fakcie tworzenia dramatu i zamierzał, zaraz po wydrukowaniu go, posłać kilka egzemplarzy rodzinie, lecz wahał się, ponieważ jak sam mówił „całe jest o chorobie kuzynki”. „Chorobą kuzynki” Słowacki określał powstanie listopadowe i jego klęskę. Obawiał się, by matka zamieszkująca w zaborze rosyjskim (Krzemieniec), otrzymując takie dzieło, nie została przez nie narażona na represje.


Formą analizy i oceny powstania listopadowego jest poniekąd odpowiednio skonstruowana biografia głównego bohatera. Uczestników spisku (podobnie jak Kordiana) cechował szczery zapał patriotycznego działania, antycarska i antymonarchistyczna postawa. Wierzyli oni, że kraj może się odrodzić w wyniku jednorazowego, wielkiego czynu, na przykład powstania lub poprzez zabójstwo cara. Ów czyn miał zostać dokonany przez wąską grupę spiskowców, którzy sami z siebie mieli złożyć ofiarę. Wierzyli w czystość i wielkość tej ofiary. Nie żądali władzy dla siebie, pragnęli oddać ją w ręce doświadczonych polityków.

Metaforą tej ofiary jest w Kordianie motyw Winkelrieda – bohatera Szwajcarów, męczennika za wolność. Jego postać stała się symbolem haseł wolnościowo – rewolucyjnych, które miały pochwycić inne ludy Europy. Słowacki nie wierzył ani w taką ofiarę, ani w taką koncepcję walki – Kordian ponosi klęskę, nie udaje mu się zabić cara. Jego poświecenie okazuje się bezsensowne.


Ponadto uczestników powstania wiązała wiara w stary, rycerski kodeks moralny. Ów kodeks w sytuacji ruchów rewolucyjnych okazałby się bezwartościowy. Dlatego u Słowackiego rozterki natury etycznej spiskowców uniemożliwiają planowany zamach:

„Patrz car zabity – we krwi – zabita rodzina –
Bo to następstwo zbrodni... lecz nas Bóg ukarze!

(z argumentów Prezesa)

Historycznym spiskowcom brakowało akceptacji ze strony określonych grup społecznych. Spisek ograniczał się do wąskiego kręgu wojskowych. Owo poczucie izolacji społecznej zadecydowało o charakterze politycznego programu konfederatów (spiskowców). Ilustruje to scena „Śpiewu Nieznajomego”, który głosi tego typu manifest walki:

„Pijcie wino! idźcie spać!
My weźmiemy win puchary,
By je w śklanny sztylet zlać.”


Słowacki akcentuje w tytułowym bohaterze takie cechy jak: osamotnienie w działaniu, niedojrzałość moralną i polityczną, brak faktycznej oceny rzeczywistości polityczno – społecznej, brak świadomości skutków zabójstwa władcy (rozwiązanie tylko spraw dynastycznych, nie narodowych), poetycko – „marzycielską” psychikę, brak umiejętności żołnierskich – są to skryte przyczyny upadku powstania listopadowego.
(wg S. Makowski, Kordian Juliusza Słowackiego, Warszawa 1976)


Powodów klęski doszukuje się autor nie tylko w niedojrzałości politycznej i społecznej do ogólnonarodowego zrywu niepodległościowego, ale winą obciąża przede wszystkim ówczesnych przywódców narodu.

W Przygotowaniu, które odbywa się ostatniej nocy 1799 roku w Górach Karpackich, czarci wydobywają z piekielnych oparów „głównych aktorów” wydarzeń powstańczych. Są to kolejno – Chłopicki, Czartoryski, Skrzynecki, Lelewel, Krukowiecki. Już sam fakt, że przywódców „tworzą” diabelskie moce wskazuje na pejoratywną charakterystykę tych osób. Postaci kreowane w Przygotowaniu , w początkach XIX wieku brały czynny udział w życiu publicznym, były popularne. Słowacki przedstawia je poprzez sugestywne podkreślenie cech fizycznych, umysłowych, moralnych i duchowych. Są to portrety wodzów i polityków. Szkicując je, twórca opierał się na wiadomościach dotyczących ich poglądów i uczynków.

strona:    1    2    3    4  




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Szybki test:

Projekt konstytucji dla utworzonego na Kongresie Wiedeńskim Królestwa Polskiego opracował:
a) Czartoryski
b) Lelewel
c) Krukowiecki
d) Chłopicki
Rozwiązanie

Słowa: „Stary – jakby ojciec dzieci, Nie do boju, nie do trudu;” traktują o:
a) Chłopickim
b) Niemcewiczu
c) Lelewelu
d) Skrzyneckim
Rozwiązanie

Pomysł „wydobywania” z diabelskiego kotła wizerunków polityków - wodzów narodu zaczerpnął Słowacki z:
a) Króla Leara
b) Makbeta
c) Hamleta
d) Fausta
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Kordian” – streszczenie szczegółowe
Streszczenie „Kordiana” w pigułce
Geneza „Kordiana”
Czas i miejsca akcji w „Kordianie”
Znaczenie tytułu - „Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny.”
Znaczenie motta „Kordiana”
Losy Kordiana
Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego
Obraz polskiego społeczeństwa w „Kordianie” Słowackiego (sąd nad Polakami)
„Kordian” - historia dojrzewania głównego bohatera
Juliusz Słowacki życiorys
Kompozycja i struktura „Kordiana”
„Kordian” jako dramat romantyczny
Spór Słowackiego i Mickiewiczem o rolę poezji
Mesjanizm a winkelriedyzm – spór wieszczów o losy narodu polskiego
Konflikt wartości w „Kordianie” Słowackiego
Artyzm „Kordiana” - stylistyka i język
Motywy literackie w „Kordianie” Słowackiego
Motyw spisku w „Kordianie” Słowackiego
O roli poety i poezji w „Kordianie”
Obraz narodów europejskich w „Kordianie”
Nawiązania historyczne „Kordiana” - powstanie listopadowe i jego słynne bitwy
Plan wydarzeń „Kordiana”
Książę Konstanty i jego stosunek do Polaków
Skok Kordiana w aspekcie historycznym
„Kordian” na deskach teatrów – najciekawsze inscenizacje i opinie o nich
Krytyka literacka o „Kordianie”
Twórczość Słowackiego - kalendarium
Najważniejsze cytaty z „Kordiana” Słowackiego
Bibliografia




Bohaterowie
Charakterystyka Kordiana - kliniczny przypadek romantyka
„Kordian” charakterystyka pozostałych bohaterów





Tagi: