Kordian | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Kordian

Mesjanizm a winkelriedyzm – spór wieszczów o losy narodu polskiego

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa Petniak

W Kordianie ścierają się dwa stanowiska ideowo – polityczne. Uwydatnia się zaszyfrowana polemika Słowackiego z Mickiewiczem dotycząca postrzegania i interpretacji losów narodu polskiego.

Każdy z poetów „wypracował” swoistą historiozofię (teorię dziejów). Mickiewicz ujmował dzieje narodowe w kategoriach metafizycznych, stworzył ideę mesjanizmu – poświęcenia za sprawę kraju. W III części Dziadów, w Widzeniu księdza Piotra ukazał losy Polski na wzór męczeństwa Chrystusa. Wyobraził Polskę jako Mesjasza rozpiętego na krzyżu niewoli (podporządkowanie zaborcom: Rosji, Austrii i Prusom), prześladowanego i cierpiącego z powodu przeznaczenia, które musiało się wypełnić. Zaborcy nałożyli krzyż na uciśniony naród – miał on ramiona rozpięte na całą Europę. Francja została porównana do Piłata, który „umył ręce”, unikając odpowiedzialności. Według mickiewiczowskiego proroctwa zrzucenie jarzma niewoli było niewykluczone i bardzo prawdopodobne – Mesjasz przecież zmartwychwstał. Należało czekać. Kraj, wzorem Chrystusa, miał się odrodzić i przyczynić do działań wolnościowych innych państw.

Była to wizja optymistyczna, jednak Słowacki nie popierał Mickiewicza w jego teoriach – przeciwnie – rozprawił się z nimi w Kordianie. Nie odpowiadał mu mesjanistyczny plan, traktował go jako „usypianie” narodowej czujności, nie aprobował bierności oczekiwania na cud. Postrzeganie dziejów Polski w kategoriach biblijnych – jakoby Bóg uczynił z Polski naród wybrany, przypisując mu męczeństwo - Słowacki uznał za obłąkańczą ideę. Ośmieszył ją w obrazie dwóch wariatów (Akt III, scena szósta): „Dwóch widzisz, za lud cierpią oba;” – mówi Doktor (Diabeł) do Kordiana. Jeden z szaleńców podaje się za drzewo krzyża, które dźwigało ciało umęczonego Chrystusa, drugi trzymając dłoń w górze, niczym mityczny Atlas, udaje, że podtrzymuje firmament nieba. Obydwaj święcie wierzą w swoje posłannictwo.

Przeciwstawiając się mickiewiczowskiej teorii, Słowacki stworzył własną. W miejsce hasła „Polska Chrystusem Narodów” pojawia się inne – „Polska Winkelriedem Narodów”. To nie wiąże się już z mistyką, ale z realizmem – dotyczy rycerza – legendarnego bohatera Szwajcarów, który w walkach o niepodległość (przeciwko Austrii) skierował na siebie wrogie kopie, dzięki czemu przyczynił się do zwycięstwa rodaków (bitwa pod Sempach - 1386)
Hasło: „Polska Winkelriedem Narodów” wypowiada Kordian na szczycie Mont Blanc. W założeniu poety, Polska skupia na sobie uwagę mocarstw, umożliwiając innym narodom ruchy niepodległościowe. Bohater, nim wypowie ową maksymę, pokona długą drogę do określenia własnej tożsamości, dojrzeje dzięki doświadczeniom życiowym, a późniejsze jego działania będą efektem wielu osobistych przemyśleń, refleksji. Z niespełnionego poety – proroka przemieni się w bojownika o sprawę narodową i będzie niczym Winkelried – samotnym, poświęcającym się dla dobra ogółu bohaterem.


Dlaczego Słowacki wybrał akurat szczyt Mont – Blanc dla swojego bohatera, który wygłosił na nim poetycki monolog? W jednym z listów autora do matki, pisanych z Genewy, gdzie powstawał utwór, czytamy: „Górę Mont – Blanc widzę co dnia z moich okien. Przez te kilka dni księżyc w pełni wschodził za tą górą. Nie możecie sobie wyobrazić, jak to smutno i pięknie, kiedy noc czarna, kiedy samotny w moim pokoju otwieram okno i czuję zapach wiosennych liści, i słyszę słowika w alei ogrodowej, a potem widzę wschodzący za górą księżyc (...)” Mont – Blanc uważano za górę „romantyczną”. Pojawiała się w literaturze europejskiej i polskiej okresu romantyzmu. Wspominał ją między innymi Krasiński w „Myślach Polaka przy górze Mont – Blanc”.


strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

Koncepcja mesjanizmu zakłada:
a) aktywny bunt całego społeczeństwa
b) poświęcenie za sprawę kraju
c) wzniecanie kolejnych powstań
d) kosmopolityzm
Rozwiązanie

Historyczny Winkelried był:
a) Szwajcarem
b) Austriakiem
c) Belgiem
d) Włochem
Rozwiązanie

Słowacki mesjanistyczny plan, traktował jako:
a) hasło - sztandar swojej idei
b) zdradę interesów narodowych
c) chęć propagowania kosmopolitycznych idei
d) „usypianie” narodowej czujności
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Kordian” – streszczenie szczegółowe
Streszczenie „Kordiana” w pigułce
Geneza „Kordiana”
Czas i miejsca akcji w „Kordianie”
Znaczenie tytułu - „Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny.”
Znaczenie motta „Kordiana”
Losy Kordiana
Ocena powstania listopadowego w „Przygotowaniu” i portrety przywódców – „Kordian” Słowackiego
Obraz polskiego społeczeństwa w „Kordianie” Słowackiego (sąd nad Polakami)
„Kordian” - historia dojrzewania głównego bohatera
Juliusz Słowacki życiorys
Kompozycja i struktura „Kordiana”
„Kordian” jako dramat romantyczny
Spór Słowackiego i Mickiewiczem o rolę poezji
Mesjanizm a winkelriedyzm – spór wieszczów o losy narodu polskiego
Konflikt wartości w „Kordianie” Słowackiego
Artyzm „Kordiana” - stylistyka i język
Motywy literackie w „Kordianie” Słowackiego
Motyw spisku w „Kordianie” Słowackiego
O roli poety i poezji w „Kordianie”
Obraz narodów europejskich w „Kordianie”
Nawiązania historyczne „Kordiana” - powstanie listopadowe i jego słynne bitwy
Plan wydarzeń „Kordiana”
Książę Konstanty i jego stosunek do Polaków
Skok Kordiana w aspekcie historycznym
„Kordian” na deskach teatrów – najciekawsze inscenizacje i opinie o nich
Krytyka literacka o „Kordianie”
Twórczość Słowackiego - kalendarium
Najważniejsze cytaty z „Kordiana” Słowackiego
Bibliografia




Bohaterowie
Charakterystyka Kordiana - kliniczny przypadek romantyka
„Kordian” charakterystyka pozostałych bohaterów





Tagi: