Czas i miejsca akcji w „Kordianie”
© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Ewa PetniakPrzedstawione wydarzenia nie są ułożone chronologicznie, czas nie jest linearny. Niektóre sceny nawiązują do wydarzeń historycznych. „Przygotowanie” odbywa się ostatniej nocy 1799 roku – 31 grudnia. Wiedźmy i szatani tworzą wówczas przywódców powstania listopadowego (1830).
| Akcja „Przygotowania” toczy się nocą z 31 grudnia 1799 roku na 1 stycznia 1800 roku. Ta data, według Słowackiego ma stanowić przełom wieków XVIII i XIX. Astarot oznajmia „Tysiąc osiemset lat wybiło”, Gehenna potwierdza „wiek dziewiętnasty uderzył”. Słowacki uznał rok 1800 za początek wieku XIX, choć w rzeczywistości jako początek nowego wieku należy przyjąć jego rok pierwszy, czyli północ z 31 grudnia 1800 na 1 stycznia 1801 roku. Był to sposób oznaczania początku stulecia powszechny również w czasach Słowackiego. Na błędne sformułowanie wpłynąć tu mogła sugestia zmieniających się dwu cyfr początkowych danych stuleci (1799 – 1800). Ponadto ów błąd (formalny) można uznać za wynikający z ogromnego znaczenia, jakie przydawano wiekowi XIX. Niektórzy pisarze „przyspieszali” w ten sposób nadejście nowej epoki. (J. Słowacki, Kordian, oprac. M. Bizan i P. Hertz, Warszawa 1977) |
Sceny z Aktu I dotyczą młodości Kordiana i datują się na początek lat dwudziestych XIX. Wnioskować o tym można na podstawie opowieści Grzegorza, który wspomina kampanie napoleońskie (wyprawę Napoleona do Egiptu – lato 1798 -99 i jego klęskę w Rosji – 1812), niewolę rosyjską (po przegranej w Rosji).
W Akcie II, w podtytule pojawia się data – 1828 rok. Jest to czas psychologicznego, wewnętrznego dojrzewania Kordiana, gromadzenia wiedzy o świecie i o sobie. Jedna ze scen tego aktu – scena spotkania Kordiana z papieżem (sceny nie są numerowane) w Watykanie kryje aluzję do czasów po powstaniu listopadowym – to zakamuflowana krytyka stanowiska Stolicy Apostolskiej zajętego wobec polskiego zrywu niepodległościowego.
Akt III, zatytułowany „Spisek Koronacyjny” nawiązuje do faktycznego spisku, który został zawiązany w Warszawie w 1829 roku. Istotnie planowano wówczas zamach na Jego Cesarską Mość w dniu koronacji na króla polskiego – 24 maja 1829. Ofiarami zamachu miała być także królewska rodzina. Ze względu na przestrogi doświadczonych przedstawicieli polskich stronnictw politycznych, zamach nie doszedł do skutku. W „Kordianie” Słowacki wystosował subtelny komentarz do tej sytuacji. W scenie czwartej, w osobach spiskowców, Księdza i Prezesa wskazał na stanowiska opozycyjne wobec zamachu. Podchorąży – Kordian mówi natomiast:
„Gdy car koronę wkładał u stopni ołtarza,
Trzeba go było jasnym państwa mieczem zgładzić (...)”
Po czym tylko głównego bohatera – Kordiana uczynił autor jedynym wykonawcą planu – również chybionego.
Miejsce akcji
Przestrzeń w utworze jest zróżnicowana. Wydarzenia dzieją się w rozmaitych miejscach. Szatani i Wiedźmy z „Przygotowania” spotykają się w grocie czarnoksiężnika Twardowskiego w górach Karpackich. Młody Kordian mieszka wraz ze sługą w szlacheckim dworku na prowincji. Jego posiadłość znajduje się prawdopodobnie w okolicach Karpat, na co wskazywałaby wzmianka w wypowiedzi Grzegorza:
„To były owe wielkie, murowane góry;
Stąd by je było widzieć, gdyby nie Karpaty”
Wnioskować więc można, że lata młodzieńcze Kordian spędza nie w Królestwie Polskim (w zasięgu Rosji), ale w zaborze austriackim. (Akt I)
Gdy podróżuje (Akt II), odwiedza Anglię (Dover) – na wapiennej, kredowobiałej skale czyta Szekspira, Londyn – tu siedzi w rozległym James Parku), Włochy (w podmiejskiej willi spotyka się z piękną Wiolettą, w Rzymie, w Watykanie odwiedza papieża), mocuje się sam ze sobą na szczycie Mont Blanc (granica francusko – włoska).
strona: 1 2
|
Szybki test:
Przedstawione w „Kordianie” wydarzenia:a) rozpoczynają się w 1830 roku
b) nie nawiązują do rzeczywistych wydarzeń
c) następują po sobie zgodnie z kalendarzem
d) nie są ułożone chronologicznie
Rozwiązanie
Lata młodości Kordiana datują się na:
a) pierwsze dziesięciolecie XIX wieku
b) początek lat dwudziestych XIX
c) ostatnie dziesięciolecie XVIII wieku
d) początek lat trzydziestych XIX wieku
Rozwiązanie
W Akcie II, w podtytule pojawia się data: 1828 rok
a) 1831 rok
b) 1830 rok
c) 1828 rok
d) 1829 rok
Rozwiązanie
Więcej pytań
Zobacz inne artykuły:
Tagi: